Wybierz zwykły dzień
Nie szukaj dnia najbardziej produktywnego ani najtrudniejszego. Wybierz taki, który pamiętasz wystarczająco dobrze. Zapisz kilka momentów: rozpoczęcie pracy, rozmowę, wyjście do sklepu, powrót do domu. Przy każdym pozostaw miejsce na trzy zdania: co się działo, co było wymagające i czego potrzebowałam lub potrzebowałem. To propozycja opisu doświadczenia. Nie ma skali, która zamienia liczbę trudnych momentów w rozpoznanie AuDHD.
Oddziel wydarzenie od własnej oceny
„Nie potrafię rozmawiać z ludźmi” jest oceną, a „w grupowej rozmowie nie wiedziałam, kiedy zabrać głos” opisuje sytuację. „Nie umiem odpoczywać” można doprecyzować: „po powrocie długo przełączałem się między zadaniami”. Taki zapis pozwala lepiej wyjaśnić potrzebę bez przypisywania sobie winy. Nie musisz od razu wiedzieć, skąd bierze się reakcja. W konsultacji można przyjrzeć się znaczeniu poszczególnych przykładów i temu, jakie pytania wymagają dalszej oceny.
Zauważ otoczenie i sposób komunikacji
Różnice w odbieraniu bodźców mogą mieć znaczenie dla osób autystycznych, a potrzeby są indywidualne. W notatce możesz zaznaczyć hałas, światło, liczbę rozmówców lub niejasność instrukcji. Dopisz, czy zmiana warunków coś zmieniła. Nie każda wrażliwość oznacza autyzm, a każda osoba w spektrum nie musi potrzebować tych samych dostosowań. Mapa służy opisaniu Twoich warunków, nie porównywaniu się z uniwersalnym profilem znalezionym w mediach społecznościowych.
Uwzględnij to, co pomaga
Przy każdej trudnej sytuacji spróbuj dopisać jedną rzecz, która była dostępna lub której zabrakło. Może chodzić o wcześniejszą informację, chwilę ciszy, wyjaśnienie priorytetu albo możliwość napisania zamiast rozmowy. Nie musisz od razu organizować całego życia od nowa. Wybierz jeden konkretny przykład prośby, którą chcesz umieć przekazać. Zapis „potrzebuję instrukcji na piśmie” jest punktem do rozmowy, a nie dowodem rozpoznania czy gotowym zaleceniem terapeutycznym.
Nie przypisuj wszystkiego jednej nazwie
AuDHD jest określeniem współwystępowania ADHD i autyzmu, nie osobnym wyjaśnieniem każdego problemu. Sen, zdrowie, nastrój i bieżące obciążenia również mogą wpływać na funkcjonowanie. Jeżeli jakiś objaw jest nowy albo znacznie się zmienił, zaznacz to. Nie trzeba wybierać pomiędzy „to tylko stres” a „to na pewno AuDHD”. Można przyjść z pytaniem i pozostawić przestrzeń na szersze spojrzenie. Szczególnie przydatna jest informacja, co trwa od dawna.
Przełóż mapę na cel spotkania
Spójrz na notatkę i wybierz jeden obszar: komunikację, organizację, przeciążenie albo relacje. Dopisz, czego oczekujesz od konsultacji: nazwania potrzeb, omówienia sposobów wsparcia czy wskazania dalszej diagnostyki. Te cele nie są tożsame. Przy kontakcie z Panią Izabelą warto zapytać, jaki zakres spotkania może zostać zaproponowany. Nie musisz wysyłać prywatnej mapy w formularzu. Wystarczy jedno zdanie o obszarze, który chcesz omówić.
Zostaw miejsce na zmianę zdania
Pierwsza wersja mapy nie musi być kompletna. Po rozmowie możesz zauważyć inne potrzeby albo uznać, że któreś określenie nie pasuje. To nie unieważnia wcześniejszego doświadczenia. Nie chodzi o udokumentowanie stałego obrazu siebie, lecz o ułatwienie aktualnej rozmowy. Jeśli samo notowanie staje się kolejnym obciążeniem, ogranicz je do dwóch zdań lub zrezygnuj. Pomoc nie powinna zależeć od wykonania dodatkowego zadania domowego przed pierwszym kontaktem.
Pytania i odpowiedzi
Czy trzeba prowadzić dziennik przez wiele tygodni?
Nie. Do pierwszej rozmowy mogą wystarczyć pojedyncze przykłady. To dobrowolna pomoc w opisaniu potrzeb, a nie procedura diagnostyczna.
Czy mogę skorzystać z mapy bez rozpoznania?
Tak. Obserwowanie warunków i potrzeb nie wymaga diagnozy. Mapa nie potwierdza jednak ADHD, autyzmu ani ich współwystępowania.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie stawia diagnozy i nie zastępuje indywidualnej konsultacji. Jeśli opis rozpoznajesz w swoim doświadczeniu, możesz omówić je ze specjalistą.